Endeks sıralamalarında Avustralya ve Yeni Zelanda başa baş gidiyor. Ama siyasi istikrar, temel hakların gelişkinliği ile şiddet ve terör olaylarının azlığı bakımından Yeni Zelanda, biraz daha önde gidiyor
Hükümete güven, ilerici sosyal politikalar ve etkili adalet sistemi
bakımından sürekli liste başı olan altı ülke belirlendi. Bir ülkenin iyi
yönetilip yönetilmediği ve hükümet politikalarının etkinliğine bu çerçevede şık
tutuldu. Buna göre, Dünya Adalet
Projesi’nin Hukukun Egemenliği Endeksi, Dünya Bankası’nın Yönetişim Endeksi ile
Sosyal Gelişme Endeksi mevcut verileri kullanarak, ülkeleri farklı kategorilerdeki
performansına göre sıralandı.
Buna göre;
Danimarka
İskandinav ülkeleri sürekli olarak her endeksin ilk sıralarında yer alıyor
ve bunlar arasında Danimarka başı çekiyor. 2017’de Sosyal Gelişme Endeksi’nin
‘Temel İnsan İhtiyaçları’ kategorisinde mükemmele yakın bir yerdeydi. Bu
kategori, yurttaşların beslenme ve sağlık ihtiyaçlarının karşılanmasından,
temel bilgi ve iletişim alanına kadar birçok konuyu kapsıyor. Danimarka’da
yaşayan herkes bu haklardan yararlanabiliyor. Yabancı öğrenciler parasal yardım
ve bedava dil kursu alabiliyor.
Sosyal sistem bürokrasiden ziyade güvene dayanıyor. İnsanlar hasta
olduğunda işyerini arayıp işe gidemeyeceklerini söylemesi yetiyor. Ama örneğin
Almanya’da çalışanların ve öğrencilerin doktordan rapor alması gerekiyor.
Danimarka’da hayat diğer Avrupa ülkelerine kıyasla daha pahalı ve AB içinde en
yüksek vergiler bu ülkede. Bu şekilde hizmetler sübvanse ediliyor.
Danimarkalılar bir araya gelip sohbet etmeyi, mum ışığı altında arkadaşlarıyla
oturup yemek yemeyi çok seviyor.
Avustralya ve Yeni Zelanda
Endeks sıralamalarında Avustralya ve Yeni Zelanda başa baş gidiyor, ama
siyasi istikrar, temel hakların gelişkinliği ve şiddet ve terör olaylarının
azlığı bakımından Yeni Zelanda biraz daha önde gidiyor. Yeni Zelanda 1893’te
kadınlara oy hakkı veren ilk ülke oldu. Ayrıca yalnız anneleri, çocukları,
öğrenci ve yaşlılara yönelik pek çok hizmet veriliyor.
Kanada
ABD ve Kanada da bütün endekslerde üst sıralarda yer alıyor, ama Kanada
siyasi istikrar ve şiddet-terör eylemlerinin azlığı bakımından daha fazla puan
alıyor. Beslenme ve sağlık, temel bilgi ve kişisel haklar bakımından Kanada
İskandinav ülkeleri kadar iyi. Kanadalılar ayrıca hakkaniyetli tavırlarıyla
biliniyor.
Japonya
Japonya, Dünya Bankası’nın hükümet etkinliği, hukukun egemenliği ve siyasi
istikrar göstergeleri bakımından Asya’da en yüksek puan alan ülke. Ayrıca temel
bilgilere, su ve temizliğe, beslenme ve sağlık hizmetlerine erişim açısından da
Sosyal Gelişme endeksinde Asya’da en üst sırada yer alıyor. Japonlar sosyal ve
kamusal hizmetlere büyük değer veriyor. Herkesin sağlık sigortası var. Ödemeler
ücretlere bağlı ve doğrudan ücretten kesiliyor. Ama herkes istediği doktora
gidebiliyor ve bu hizmetler için ödenecek ücretin tavanı belirlenmiş durumda.
Ancak nüfusun yaşlanması sorunu bu hizmetleri baskılıyor. Dünyanın en iyi
kanser doktorları Japonya’da bulunuyor. Japonya eğitim alanında da oldukça
ileride.
Botsvana
Botsvana Afrika’da en güçlü hükümet sistemine sahip. Özellikle rüşvetle
mücadele bakımından Hukukun Egemenliği Endeksi’nde üst sıralarda yer alıyor.
1990’larda rüşvet ve yolsuzluk olaylarıyla sarsılan ülkede 1994’te kurulan
komisyon, rüşvetle suçlanan resmi görevlileri soruşturup cezalandırmaya devam
ediyor. Ayrıca elmas madeni işletmesinden sağlanan gelirin ülkede hakkaniyetli
bir şekilde dağıtımı sağlanıyor. Botsvanalılar sorunlarının savaşa gitmek
yerine tartışıp sonuçlandırarak çözülmesi gerektiğine inanıyor.
Bireysel özgürlüklere, basın özgürlüğü ve mülkiyet haklarına büyük önem
veriliyor. Irk, dil, cinsiyet ayrımlarına gitmeyen, adaletsizliğe karşı
mücadele eden bir toplum. Nüfusu 500’ü aşkın her köyde okul ve sağlık ocağı
bulunuyor. HIV/AIDS salgınına karşı mücadelede ilk adımları atan ülkelerden
biri ve HIV virüsü olan herkese ücretsiz ilaç veriliyor. Botsvana hükümeti
çevre koruma bakımından da önemli adımlar attı. Turizmden sağlanan gelirin çoğu
milli parklara ve yabani hayatın korunmasına ayrılıyor.
Şili
Şeffaflık, rüşvetle mücadele ve temel bilgilere ve sağlık hizmetlerine
erişim bakımından üst sıralarda yer alan Şili ayrıca Latin Amerika’nın en
istikrarlı ve yolsuzluk karşıtı hükümetlerinden biri olarak görülüyor.
Yabancıların mülk edinme işlemleri birkaç haftada sonuçlanıyor. Bürokrasi
olmakla birlikte işlemleri sürdürmek sorun olmuyor. Göçmenlik başvuru süreci
biraz uzun olsa da oturum sorunu hallolduktan sonra yaşamı sürdürmek zor değil.
Sağlık sigortası etkili ve çok masraflı değil. Şili’nin en güçlü olduğu
alanlardan biri de yol, su, elektrik gibi kaliteli altyapı hizmetleri.
Yabancılara karşı açık ve dostane bir tutum söz konusu olsa da katı sosyal
sınıf sistemi ülkenin üst sosyal çevrelerine girmeyi zorlaştırabiliyor. BBC
